Köyde ev yapacaksanız ilk soru arsanızın köy yerleşik alanında olup olmadığıdır. Sınırın içindeyse konut için yapı ruhsatı aranmaz; proje onayı ve muhtarlığa bildirim yeterlidir. Dışındaysa yapı ruhsatı gerekir, arsa tarım arazisiyse önce tarım arazisi kuralları devreye girer.
Türkiye’nin tamamını kapsayan çevrimiçi bir köy yerleşik alanı sorgusu yok; sınırları her ilde ilgili idare belirler ve bilgiyi de o idare verir. Aşağıda adım adım nasıl öğreneceğinizi ve sınırın nasıl çizildiğini anlattık.
1. Ada ve parsel numaranızı bulun
İdareye soracağınız şey bir parseldir; önce ada ve parsel numarasına ihtiyacınız var. Tapunuzda yazar. Elinizde yoksa:
- e-Devlet → Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün “Tapu Bilgileri Sorgulama” hizmeti, adınıza kayıtlı taşınmazları ada/parsel numarasıyla listeler.
- TKGM Parsel Sorgu uygulamasında il, ilçe, mahalle ve ada/parsel ile parselin haritadaki yerini, yüzölçümünü ve tapudaki niteliğini (tarla, bahçe, arsa gibi) görebilirsiniz.
2. Sınırı kim belirliyor, nereye sorulur?
Sınır, ilgili idarenin biri harita mühendisi olmak üzere en az üç teknik personelden oluşan komisyonunca, hâlihazır harita ya da kadastro paftası üzerinde çizilir. Büyükşehir belediyesi olan illerde ilçe belediye meclisinin teklifi üzerine büyükşehir belediye meclisi, diğer illerde il genel meclisi onaylar (Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği md. 43). Bu yüzden soracağınız yer ilinize göre değişir:
- Büyükşehir olmayan illerde (Karadeniz’de örneğin Giresun, Rize, Artvin): il özel idaresinin imar birimi
- Büyükşehirlerde (Trabzon, Samsun, Ordu gibi): köyler mahalleye dönüştüğü için kavramın adı kırsal yerleşik alandır; parselin bağlı olduğu ilçe belediyesinin imar müdürlüğüne sorulur. Projeyi de ilçe belediyesi onaylar (md. 57).
Başvururken ada/parsel numarasını verin ve parselin “köy yerleşik alanı ve civarı” (büyükşehirde “kırsal yerleşik alan ve civarı”) sınırı içinde kalıp kalmadığını yazılı sorun. Bazı idareler bu sınırları e-imar ya da kent rehberi haritalarında katman olarak yayımlar; yayımlamıyorsa idarenin yazılı cevabı esas alınır.
3. Sınır nasıl çizilir?
İdareye sormadan önce kabaca fikir edinmek isterseniz yönetmeliğin ölçüleri şunlar:
- Cami, köy konağı gibi köy ortak yapılarıyla mevzuata uygun binaların toplu bulunduğu yerde, en dıştaki binaların dış kenarlarından geçirilen çizginin içi köy yerleşik alanıdır (md. 4, 43).
- Bu çizginin en fazla 300 metre dışından geçen sınırın içi civardır. Ruhsatsız konut kuralı civarda da geçerlidir (md. 57).
- Taşkın, heyelan, çığ ve kaya düşmesi riski olan yerler, dere yatakları ile tarım, orman, mera ve sit alanları gibi korunan alanlar civarın dışında bırakılır (md. 43).
- Dağınık yerleşimlerde sınır, birden çok parça hâlinde belirlenebilir. Köyün ortak yapılarına ya da birbirine 200 metreden uzak olmayan binaları kapsar; bu alanlarda ayrıca civar belirlenmez (md. 43). Evlerin yamaçlara dağıldığı Karadeniz köylerinin çoğu bu kapsamdadır.
- Sınırlar sonradan yeniden belirlenebilir; genişletilebilir ya da daraltılabilir. Daha önce valiliklerce tespit edilip karara bağlanmış sınırlar geçerlidir (md. 4, 43).
Bu ölçüler yalnız fikir verir; kesin cevap idarenin onaylı sınırıdır.
Arsanız sınırın içindeyse
Konut için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni aranmaz; proje idarece onaylanır ve muhtarlığa bildirilir (md. 57). Bina en fazla 2 kat ve 7,50 m olabilir (md. 52); konut ve tarımsal yapıların müştemilat dahil taban alanı parselin %40’ını geçemez (md. 51). Parsel bölünmedikçe konut, tarımsal yapılar ve müştemilatı dışında birden fazla yapı yapılamaz (md. 50). Bu sınırlara uyan, kat planları yayında olan modeller için köy evi modellerimize bakın.
Arsanız sınırın dışındaysa
Köy yerleşik alanı ve civarının dışı yönetmelikte iskân dışı alandır: üst ölçekli planı yoksa toplam inşaat alanı arsanın %5’ini ve 250 m²’yi geçemez, yapı ruhsatı gerekir. Arsa tarım arazisiyse önce tarım arazisi izinlerine bakılır; bağ evinin 2026’da değişen kuralları da ayrıdır. Ayrıntılar: tarlaya ev yapma şartları.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez; başvurmadan önce bağlı olduğunuz idareden teyit edin. Son kontrol: 3 Kasım 2026.
Sık sorulan sorular
Köy yerleşik alanı e-Devlet’ten sorgulanır mı?
e-Devlet’te tapu bilgilerinizi ve ada/parsel numaranızı görebilirsiniz; ancak köy yerleşik alanı için Türkiye’nin tamamını kapsayan bir sorgu hizmeti yok. Ada/parsel numarasıyla büyükşehir olmayan illerde il özel idaresine, büyükşehirlerde ilçe belediyesinin imar müdürlüğüne yazılı olarak sorulur.
Köy yerleşik alanı civarı kaç metre?
Köy yerleşik alanını çevreleyen çizginin en fazla 300 metre dışına kadar. Afet riski olan yerler, dere yatakları ve korunan alanlar civarın dışında bırakılır. Dağınık yerleşimlerde ise birbirine 200 metreden uzak olmayan binalar esas alınır ve ayrıca civar belirlenmez (Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği md. 43).
Köy yerleşik alanı ile kırsal yerleşik alan aynı mı?
Aynı kavram. Büyükşehirlerde mahalleye dönüşen köylerde “kırsal yerleşik alan” denir; daha önce tespit edilmiş köy yerleşik alan sınırları kırsal yerleşik alan sınırı kabul edilir (md. 4).
Köy yerleşik alanında ev yapmak için ruhsat gerekir mi?
Hayır. Köy yerleşik alanında ve civarında konut için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni aranmaz; projenin idarece onaylanması ve muhtarlığa bildirilmesi şarttır. Büyükşehirlerde onayı ilçe belediyesi verir (md. 57).
